Pharmacy
داروسازی دانش ساخت، ارزیابی و مصرف ایمن دارو بر پایه شیمی و زیستشناسی است.
نامهای دیگر: داروسازیعلوم داروییPharmaceutical Sciences
داروسازی رشتهای میانرشتهای در حوزه سلامت است که از شیمی، زیستشناسی، فیزیولوژی و علوم بالینی برای شناخت، ساخت، ارزیابی و مصرف ایمن دارو استفاده میکند. دانشجو فقط نام داروها را حفظ نمیکند. بلکه میآموزد ماده موثره دارو چگونه عمل میکند، چگونه به شکل قرص یا کپسول درمیآید و چه خطرهایی در مصرف نادرست آن وجود دارد.
داروسازی فقط به فعالیت در داروخانه محدود نمیشود. تولید دارو، کنترل کیفیت، پژوهش، ثبت و نظارت دارویی، داروهای زیستی و مشاوره درباره مصرف صحیح دارو، همگی از حوزههای مهم فعالیت داروسازان هستند. بااینحال، داشتن مدرک بهتنهایی مسیر شغلی مشخص یا درآمد بالا را تضمین نمیکند و انتخاب مسیر تخصصی پس از فارغالتحصیلی اهمیت زیادی دارد.
در ایران، مسیر اصلی این رشته در مقطع دکتری حرفهای داروسازی طی میشود. سالهای ابتدایی بیشتر به دروس پایه و تخصصی آزمایشگاهی اختصاص دارد و در سالهای پایانی، کارآموزی و آموزشهای مرتبط با داروخانه، بیمارستان و صنعت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در طول دوره تحصیل، دانشجویان معمولاً با موضوعات زیر سروکار دارند:
شیمی، زیستشناسی، فیزیولوژی و علوم دارویی
کار با مواد شیمیایی و تجهیزات آزمایشگاهی
گزارشنویسی و مستندسازی علمی
مطالعه منابع تخصصی انگلیسی
رعایت اصول ایمنی و استانداردهای حرفهای
کارآموزی در داروخانه، بیمارستان یا صنعت داروسازی
داروساز در زنجیره توسعه، تولید، کنترل کیفیت، توزیع و مصرف ایمن دارو نقش مهمی دارد. این نقش میتواند در داروخانه، بیمارستان، کارخانههای داروسازی، آزمایشگاههای کنترل کیفیت، مراکز پژوهشی یا واحدهای نظارت و ثبت دارو ایفا شود.
بنابراین، اهمیت این رشته تنها به تحویل دارو به بیمار محدود نیست و بخش مهمی از نظام سلامت و صنعت دارویی را پوشش میدهد.
رشته داروسازی برای کسانی مناسب است که به شیمی و زیستشناسی علاقه دارند، از کار دقیق و مرحلهبهمرحله خسته نمیشوند و میتوانند حجم زیادی از مطالب علمی را در چند سال پیوسته مطالعه کنند.
داروسازی از گروه علوم تجربی پذیرش میگیرد و پایه دبیرستان در موفقیت دانشگاهی آن نقش مستقیم دارد.
فارماسیوتیکس (Pharmaceutics)
از رشتههای تحصیلات تکمیلی داروسازی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی است و بر طراحی شکل دارویی، فرمولاسیون، جذب و پایداری دارو تمرکز دارد. برای علاقهمندان به آزمایشگاه، فناوری دارویی و تولید صنعتی مناسبتر است.
شیمی دارویی (Medicinal Chemistry)
رشتهای در تحصیلات تکمیلی است و رابطه ساختار شیمیایی و اثر دارویی، طراحی ترکیبات جدید و بهینهسازی مواد مؤثره را بررسی میکند. . این گرایش از شیمی آلی، بیوشیمی و مدلسازی مولکولی برای توسعه داروهای جدید استفاده میکند.
فارماکوگنوزی (Pharmacognosy)
رشتهای در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی درباره مواد دارویی طبیعی، گیاهان دارویی، ترکیبات دریایی و شناسایی مواد مؤثره است. برای علاقهمندان به گیاهان دارویی، استخراج و پژوهش آزمایشگاهی انتخاب مناسبی است.
سمشناسی (Toxicology)
در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی، اثرهای زیانبار داروها، مواد شیمیایی و سموم را بررسی میکند. این مسیر به آزمایشگاه، ارزیابی خطر، مسمومیتها و پژوهش زیستپزشکی نزدیک است.
عنوان، تعداد واحدها و ترتیب درسها ممکن است با برنامه مصوب و دانشگاه محل تحصیل تفاوت داشته باشد، اما درسهای زیر از مهمترین درسهای دوره دکتری حرفهای داروسازی هستند.
شیمی عمومی و شیمی آلی
شیمی تجزیه
فیزیک و ریاضی
زیستشناسی، بیوشیمی و میکروبشناسی
آناتومی، فیزیولوژی و ایمنیشناسی
فارغالتحصیلان داروسازی میتوانند در مسیرهای شغلی مختلف فعالیت کنند که در ادامه معرفی شده است.
مسیر داروخانه از کارآموزی و تجربه عملی در داروخانه آغاز میشود و میتواند به فعالیت بهعنوان داروساز داروخانه یا مسئول فنی برسد. تأسیس داروخانه و برخی مسئولیتهای حرفهای به ضوابط وزارت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مربوط، سازمان غذا و دارو و سازمان نظام پزشکی وابسته است. بنابراین شرایط دقیق باید از مراجع رسمی و مقررات جاری بررسی شود.
بازار کار داروسازی در ایران به نوع نقش، شهر، سابقه کاری و وضعیت مجوزها وابسته است. داروخانه، شرکتهای تولید یا واردکننده دارو، کارخانهها، آزمایشگاههای کنترل کیفیت، بیمارستانها و واحدهای امور ثبت، هرکدام مسیرهای شغلی متفاوتی دارند و نمیتوان فرصتهای شغلی یا درآمد آنها را یکسان دانست.
درآمد داروسازان به نوع فعالیت، شهر، سابقه، مسئولیت حرفهای، مالکیت یا شراکت در داروخانه و شرایط محل کار بستگی دارد. …
در سالهای آینده، داروهای زیستی، محصولات نوترکیب، تولید داخلی مواد مؤثره و افزایش توجه به کیفیت و زنجیره تأمین میتوانند بر صنعت دارویی ایران اثر بگذارند. …
ادامه تحصیل در ایران
مسیر اصلی ورود به داروسازی در ایران، دکتری حرفهای داروسازی است. پس از آن، امکان ادامه تحصیل در مقاطع مختلف وجود دارد که در ادامه معرفی شده است. …
ادامه تحصیل در خارج از کشور
مسیر پژوهشی با مسیر اخذ مجوز حرفهای تفاوت دارد. برای برنامههای علوم دارویی، شیمی دارویی، فارماکولوژی، فارماسیوتیکس، داروهای زیستی و حوزههای نزدیک، دانشگاه مقصد معمولا موارد زیر را بررسی میکند. …
مزایای رشته
چالشهای رشته
دانشگاه پایه علمی و حرفهای مهمی برای داروسازی ایجاد میکند، اما همه نیازهای استخدامی صنعت و داروخانه را به یک اندازه پوشش نمیدهد. دروس نظری ممکن است دانشجو را با اصول فارماکولوژی و فرمولاسیون آشنا کنند، اما کارفرما در صنعت به تجربه در زمینههایی مانند مستندسازی، کنترل کیفیت، کار با دستورالعملها، تحلیل داده و رعایت الزامات تولید نیز توجه دارد.
مسیر اصلی ورود به دکتری حرفهای داروسازی از گروه علوم تجربی است. شرایط و جزئیات پذیرش هر سال در دفترچه سازمان سنجش اعلام میشود.
ریاضی در حد محاسبات دارویی، رقت، دوز دارو و آمار لازم است. اما شیمی، زیستشناسی و مطالعه دقیق نقش پررنگتری دارند.
بازار کار داروسازی در ایران چندمسیره اما رقابتی است. شرایط داروخانه، بیمارستان و صنعت به شهر، نقش، مجوزها، تجربه و مهارتهای موردنیاز همان موقعیت بستگی دارد.
خیر. داروخانه فقط یکی از مسیرهاست و صنعت، بیمارستان، کنترل کیفیت، امور مقرراتی و پژوهش نیز گزینههای دیگر هستند.
برای تحصیل پژوهشمحور مناسب است، اما کار بهعنوان داروساز در کشور مقصد معمولاً به ارزیابی مدرک، زبان و مراحل قانونی نیاز دارد.
پس از گذراندن دروس پایه مرتبط، معمولا از سالهای میانی یا حدود ترم پنجم به بعد میتوانید کارآموزی هدفمند را شروع کنید. مشاهده محیط کار با کارآموزی رسمی و مجاز یکسان نیست. فعالیت عملی باید با هماهنگی دانشگاه و زیر نظر مسئول مربوط انجام شود.
داروسازی
این ارائه نسخه کوتاه و فشردهای از محتوای اصلی است. با مراجعه به مسیر، علاوه بر نسخه کامل این مطلب، به صدها مطلب دیگر درباره بازار کار، مشاغل، مهارتها، ابزارها و رشتههای دانشگاهی نیز دسترسی خواهید داشت.
مشاهده نسخه کامل در مسیرهمه اسلایدها