معرفی و پیشینه دانشگاه
دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در تهران، نهادی تخصصی و مأموریتمحور در حوزه علوم اسلامی و مطالعات تطبیقی مذاهب است. محور آموزشی و پژوهشی آن، شناخت مذاهب اسلامی، فقه و حقوق، قرآن و حدیث، ادیان و معارف اسلامی و تقویت گفتوگوی میانمذهبی است.
این دانشگاه به مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی وابسته است و در چارچوب مقررات آموزش عالی کشور فعالیت میکند. مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه با تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اعطا میشود. پذیرش برخی مقاطع نیز از مسیر آزمون سراسری و با مراحل کتبی و شفاهی انجام میگیرد؛ جزئیات هر دوره باید از دفترچه و اطلاعیه همان سال بررسی شود.
دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی با دانشگاه ادیان و مذاهب و دانشگاه باقرالعلوم یکی نیست؛ این نامها به نهادهای جداگانه در حوزه آموزش عالی علوم اسلامی اشاره دارند. بنابراین، داوطلب باید نام کامل دانشگاه و واحد محل تحصیل را هنگام انتخاب رشته بررسی کند.
ساختار آموزشی دانشگاه بر فقه و حقوق مذاهب اسلامی، علوم قرآن و حدیث و ادیان و مذاهب اسلامی متمرکز است. برای داوطلبی که به مطالعه تطبیقی فقه، ادیان، مذاهب یا متون اسلامی علاقه دارد، این تمرکز میتواند از تنوع عمومی رشتهها مهمتر باشد. در مقابل، داوطلبی که محیطی جامع با رشتههای نامرتبط یا امکانات بالینی میخواهد، باید گزینههای دیگری را نیز بررسی کند.
تاریخچه و مسیر توسعه
اساسنامه دانشگاه در سال ۱۳۷۱ در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد. شکلگیری آن در پیوند با مأموریت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی انجام گرفت و هدف اصلی، آموزش و پژوهش تطبیقی در علوم اسلامی و تقویت شناخت میان پیروان مذاهب اسلامی بود.
دانشگاه در مسیر توسعه خود، آموزش را از دورههای پایه به تحصیلات تکمیلی گسترش داد و فعالیتهای پژوهشی، نشستهای علمی و همکاریهای داخلی و بینالمللی را در کنار آموزش قرار داد. ترکیب حوزه و دانشگاه نیز در ساختار آموزشی دانشگاه جایگاهی محوری دارد.
در سال ۱۴۰۱، با اصلاح اساسنامه، عبارت «غیرانتفاعی» از عنوان دانشگاه حذف و واژه «بینالمللی» به نام آن افزوده شد. همان اصلاحیه، امکان ایجاد شعب و مراکز خارج از ایران را پیشبینی کرد.
موقعیت و پردیسها
واحد مرکزی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در تهران قرار دارد و دانشگاه در شهرهای سنندج، زاهدان، بندرعباس و گنبدکاووس نیز شعب یا واحدهای آموزشی داشته است. با توجه به تفاوت رشتهها و شرایط پذیرش میان واحدها، داوطلب باید شهر محل تحصیل و کدرشتهمحل را در دفترچه همان سال بررسی کند.
واحد سنندج در استان کردستان از سال ۱۳۸۹ فعالیت دارد و رشتههایی مانند فقه شافعی، فقه و حقوق امامیه، علوم قرآن و حدیث و تاریخ اسلام را ارائه کرده است. درباره گنبدکاووس فعالیت آموزشی استادان مطرح شده، اما دامنه کامل آموزش و پذیرش آن با جزئیات واحدهای اصلی روشن نیست.
پردیس بینالمللی کردستان هنوز در مرحله برنامهریزی و پیگیری تأسیس است و نباید با واحدی دارای فعالیت آموزشی تثبیتشده یکسان دانسته شود.
مقاطع تحصیلی
این دانشگاه بهطور پایدار در مقاطع زیر دانشجو میپذیرد:
ساختار آموزشی
ساختار آموزشی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی از دانشکدهها و حوزههای زیر تشکیل شده است.
دانشکدهها و واحدهای آموزشی
-
دانشکده فقه و حقوق مذاهب اسلامی
گروههای فقه و حقوق امامیه، فقه و حقوق حنفی و فقه و حقوق شافعی در ساختار علمی دانشگاه ثبت شدهاند.
-
دانشکده علوم قرآن و حدیث
علوم قرآن و حدیث، تاریخ اسلام، زبان و ادبیات عربی و فلسفه و عرفان اسلامی با این حوزه آموزشی پیوند دارند.
-
دانشکده ادیان و مذاهب اسلامی
مطالعه ادیان و مذاهب و بررسی تطبیقی سنتهای دینی، بخش محوری فعالیت این دانشکده را تشکیل میدهد.
حوزهها و رشتههای تحصیلی
فقه و حقوق مذاهب اسلامی
رشتههایی مانند فقه و حقوق امامی، فقه و حقوق حنفی و فقه و حقوق شافعی در برخی دورههای پذیرش دانشگاه ارائه شدهاند. سه رشته مذکور در پذیرشهای اخیر به مذهب متناظر اختصاص داشتهاند و داوطلب باید شرایط مذهبی هر کدرشتهمحل را در دفترچه همان سال بررسی کند.
قرآن، حدیث و تاریخ اسلام
علوم قرآن و حدیث، تفسیر، مطالعات حدیثی و تاریخ اسلام در ساختار آموزشی و پژوهشی دانشگاه حضور دارند.
ادیان، مذاهب و معارف اسلامی
ادیان و مذاهب اسلامی، کلام، عقاید، فلسفه و عرفان اسلامی و زبان و ادبیات عربی، زمینههای مکمل هویت علمی دانشگاه هستند.
رویکرد مقایسهای میان مذاهب و توجه به تقریب اسلامی، پیوند میان این حوزهها را شکل میدهد.
محیط علمی و دانشجویی
پژوهش، فناوری و پیوند با صنعت
پژوهشهای دانشگاه در زمینه فقه مذاهب اسلامی، حقوق اسلامی، قرآن، حدیث، ادیان و مذاهب، تاریخ اسلام، فلسفه و عرفان اسلامی و مسائل تطبیقی انجام میشوند. موضوعات پژوهشی از تحلیل متون و سنتهای فقهی تا بررسی مسائل معاصر مانند رمزارزها و حقوق ایران را دربرمیگیرند.
موضوعات پایاننامه و مقالههای وابسته به دانشگاه، مطالعه تطبیقی مذاهب، بررسی فرقهها، روشهای تفسیری، سیاستورزی نبوی و مسائل تاریخی جهان اسلام را نیز شامل شدهاند. همکاریهای علمی با جامعهالمصطفی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت در فعالیتهای دانشگاه وجود دارد.
نشستهای علمی با مراکز دانشگاهی عراق برگزار شده و ارتباطات آموزشی و پژوهشی با مراکز علمی ترکیه نیز دنبال شده است. جزئیات اجرایی و استمرار همه این همکاریها یکسان نیست.
امکانات و زیرساختها
مدیریت امور دانشجویی دانشگاه، خدماتی مانند امور اسکان، وام دانشجویی، تغذیه، مشاوره تحصیلی و فعالیتهای ورزشی را در ساختار خود دنبال میکند. فعالیتهای فرهنگی و علمی نیز در قالب کانون قرآن و عترت، کانون کتاب و کتابخوانی، انجمنهای علمی، کارگاههای تخصصی، نشستهای حضوری و برنامههای مجازی برگزار شدهاند.
شرایط خدمات رفاهی در هر واحد و مقطع یکسان نیست. پیش از انتخاب، وضعیت جاری همان واحد و مقطع را از دفترچه و اطلاعیه رسمی بررسی و برای جزئیات اسکان و خدمات با واحد مقصد تماس بگیرید.
وضعیت اسکان دانشگاه در دورههای مختلف یکسان نبوده است. در اطلاعرسانیهای اخیر دانشگاه، برای برخی دورههای پذیرش «فاقد خوابگاه» اعلام شده و در عین حال درباره تلاش برای تأمین اسکان پذیرفتهشدگان غیرتهرانی توضیح داده شده است. بنابراین وضعیت خوابگاه باید برای کدرشتهمحل و سال پذیرش مورد نظر به صورت جداگانه بررسی شود.
فضای دانشگاه و شهر میزبان
تجربه تحصیل در این دانشگاه به واحد محل تحصیل وابسته است. دانشجویان تهران به مرکز اصلی فعالیتهای علمی، فرهنگی و مهارتافزایی دسترسی دارند، در حالی که دانشجویان واحدهای منطقهای باید خدمات و امکانات همان شهر را جداگانه در نظر بگیرند.
فضای دانشگاه برای دانشجویی شکل میگیرد که به نشستهای علوم اسلامی، فعالیتهای قرآنی، گفتوگوی میانمذهبی و تشکلهای فرهنگی علاقه دارد. کانونهای دانشجویی و انجمنهای علمی امکان مشارکت در تولید محتوا، نشریات، پادکست، برنامههای قرآنی و فعالیتهای صنفی را فراهم میکنند.
پراکندگی واحدها، رفتوآمد و اسکان را به ملاحظهای جدی تبدیل میکند. بهویژه برای دانشجوی غیرتهرانی، نبود خوابگاه دائمی در برخی مسیرهای کارشناسی میتواند هزینه و دشواری زندگی روزمره را افزایش دهد.
ارزیابی برای داوطلبان
انتخاب دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی نیازمند توجه همزمان به فرصتها و دشواریهای آن است. در ادامه، مهمترین موارد در دو بخش آمدهاند.
ویژگیهای متمایز
-
تمرکز بر مطالعه تطبیقی مذاهب اسلامی
وجود گروهها و رشتههای مرتبط با فقه و حقوق امامیه، حنفی و شافعی، در کنار حوزههای قرآن و حدیث و مطالعات مذاهب، امکان مطالعه تطبیقی سنتهای فقهی و دینی را در بخشی از برنامه آموزشی دانشگاه فراهم کرده است.
-
گروههای فقهی چندمذهبی
ثبت گروههای فقه و حقوق امامیه، حنفی و شافعی، امکان دنبال کردن مسیرهای آموزشی مرتبط با سنتهای فقهی متفاوت را فراهم میکند.
نکاتی که داوطلب باید بسنجد
-
تمرکز تخصصی بر علوم اسلامی
بخش عمده رشتهها و گروههای دانشگاه در فقه و حقوق مذاهب، قرآن و حدیث، ادیان و مذاهب و دیگر حوزههای علوم اسلامی قرار دارند. بنابراین داوطلبانی که به رشتههای فنی، مهندسی، پزشکی یا بسیاری از شاخههای علوم انسانی علاقه دارند، باید دانشگاههای متناسب با آن حوزه را نیز بررسی کنند.
-
تفاوت واحدها
تهران، سنندج، بندرعباس و زاهدان از نظر رشتههای فعال، خدمات دانشجویی و شرایط زندگی یکسان معرفی نشدهاند؛ بنابراین محل تحصیل بخشی از ریسک انتخاب است.
-
نیاز به بررسی وضعیت اسکان
وضعیت خوابگاه ممکن است بر اساس سال پذیرش، مقطع و واحد تغییر کند. داوطلب باید دفترچه همان سال را بررسی کند و شرایط اسکان را از واحد مقصد بپرسد.
-
پذیرش با شرایط خاص در برخی مقاطع
پذیرش برخی دورهها از مسیر آزمون سراسری، شرایط خاص یا نیمهمتمرکز و مراحل کتبی و شفاهی انجام میشود و مانند پذیرش عادی همه رشتهها نیست.
-
شرط انطباق مذهب داوطلب با رشته
در اطلاعیه رسمی دانشگاه، برای رشتههای فقه و حقوق شافعی، فقه و حقوق حنفی و فقه و حقوق امامیه شرط انطباق مذهب داوطلب با رشته تعیین شده است. همچنین در همان اطلاعیه، رعایت ضوابط پوشش و پایبندی به تقریب میان مذاهب به عنوان شرایط اختصاصی ذکر شده است.
این دانشگاه مناسب چه داوطلبانی است؟
پیش از انتخاب رشته، علاوه بر علاقه به حوزههایی مانند فقه، قرآن و حدیث یا مطالعات مذاهب، باید شرایط اختصاصی کدرشتهمحل، مذهب مورد پذیرش در رشتههای فقهی، شهر محل تحصیل، وضعیت خوابگاه و شیوه پذیرش بررسی شود. برای مثال، برخی رشتههای فقه و حقوق به طور اختصاصی برای پیروان مذهب متناظر ارائه شدهاند.
اگر مقصد شما حقوق در ساختاری گستردهتر و با تنوع بیشتر حوزههای علوم انسانی است، دانشگاه علامه طباطبایی را از نظر نوع رشته، دامنه آموزشی، شهر و مسیر ادامه تحصیل با این دانشگاه مقایسه کنید. دانشگاه امام صادق نیز برای علاقهمند به علوم اسلامی میتواند گزینه مقایسهای باشد؛ در این مقایسه، مأموریت آموزشی، رشته، شیوه پذیرش و شرایط تحصیل را کنار هم بگذارید.
داوطلبی که به رشتههای پزشکی، مهندسی یا آموزش بالینی علاقه دارد، احتمالاً در دانشگاههای تخصصی همان حوزه مسیر مناسبتری پیدا میکند. اگر زندگی در تهران یا تأمین مسکن برایتان دشوار است، کدرشتهمحل، شهر واحد، شیوه پذیرش و وضعیت اسکان همان سال را پیش از انتخاب نهایی بررسی کنید.
پرسشهای رایج درباره دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
اگر درباره این دانشگاه پرسشی دارید، ممکن است پاسخ آن را در میان موارد زیر پیدا کنید.
دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زیر نظر کدام نهاد فعالیت میکند؟
این دانشگاه مرکز آموزش عالی وابسته به مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی است و در چارچوب مقررات آموزش عالی کشور فعالیت میکند.
دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی چه دانشکدههایی دارد؟
سه حوزه اصلی آن شامل فقه و حقوق مذاهب اسلامی، علوم قرآن و حدیث و ادیان و مذاهب اسلامی است.
آیا در دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی فقه مذاهب مختلف تدریس میشود؟
بله. گروههای فقه و حقوق امامیه، حنفی و شافعی در ساختار علمی دانشگاه ثبت شدهاند و رویکرد مقایسهای میان مذاهب از محورهای دانشگاه است.
آیا دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی خوابگاه دارد؟
وضعیت خوابگاه ثابت نیست و به سال، مقطع و محل تحصیل بستگی دارد. در برخی اطلاعیههای اخیر دانشگاه، دانشگاه فاقد خوابگاه اعلام شده است، در حالی که اطلاعیههای سالهای قبل از اسکان برخی دانشجویان خبر دادهاند. بنابراین وضعیت اسکان باید بر اساس دفترچه و اطلاعیه همان سال بررسی شود.
پذیرش دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی چگونه انجام میشود؟
پذیرش برخی مقاطع از مسیر آزمون سراسری و به شکل دارای شرایط خاص یا نیمهمتمرکز انجام میشود و ممکن است مرحله کتبی و شفاهی داشته باشد. جزئیات هر سال در دفترچه و اطلاعیه رسمی اعلام میشود.
تفاوت دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی با دانشگاه ادیان و مذاهب چیست؟
این دو نهاد جداگانهاند. دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی به مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی وابسته است و بر تقریب، فقه مذاهب، قرآن، حدیث و ادیان و مذاهب تمرکز دارد؛ دانشگاه ادیان و مذاهب مؤسسهای مستقل با ساختار و برنامههای آموزشی جداگانه است.
آیا رشتههای فقه و حقوق دانشگاه برای همه داوطلبان قابل انتخاب است؟
خیر. در برخی رشتهها، از جمله فقه و حقوق امامیه، حنفی و شافعی، پذیرش به پیروان همان مذهب اختصاص دارد. داوطلب باید شرایط مذهبی درجشده برای کدرشتهمحل را در دفترچه همان سال بررسی کند.
آموزشهای مرتبط در فرادرس
منابع پیشنهادی
دانشگاههای مرتبط و نزدیک
داوطلبان معمولاً این دانشگاه را با دانشگاههای زیر مقایسه میکنند.