معرفی و پیشینه دانشگاه
دانشگاه ملی مهارت یک دانشگاه دولتی زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که آموزش عالی مهارت‌محور را از طریق شبکهای از دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها در سراسر کشور ارائه می‌کند.
مأموریت اصلی دانشگاه، پیوند دانش نظری با مهارت‌های عملی و نیازهای بازار کار است. به همین دلیل، کارگاه، آزمایشگاه، پروژه‌های عملی و کارآموزی در بسیاری از برنامه‌های آموزشی آن نقش مهمی دارند. دانشآموختگان هنرستانهای فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش بخش مهمی از جامعه داوطلبان دانشگاه را تشکیل می‌دهند، هرچند شرایط پذیرش هر رشته و مرکز در دفترچه همان سال تعیین میشود. در سال‌های اخیر نیز پذیرش دوره‌های کاردانی ویژه دانشگاه ملی مهارت و کاردانی به کارشناسی ناپیوسته از طریق سازمان سنجش انجام شد.
دفتر مرکزی دانشگاه در تهران، میدان ونک، خیابان برزیل شرقی قرار دارد، اما محل تحصیل دانشجو به رشتهمحل و مرکز پذیرفته‌شده بستگی دارد و دانشگاه به یک پردیس واحد محدود نیست.
تفاوت با سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور
دانشگاه ملی مهارت همان نهادی است که پیش‌تر با عنوان دانشگاه فنی و حرفهای فعالیت می‌کرد. این دانشگاه با سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور تفاوت دارد؛ دانشگاه ملی مهارت آموزش عالی دانشگاهی ارائه می‌دهد و زیر نظر وزارت علوم است، در حالی که سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور نهادی وابسته به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است و در زمینه آموزش‌های مهارتی غیررسمی، سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای و تربیت مربی فعالیت می‌کند.
تاریخچه و مسیر توسعه
ریشه دانشگاه ملی مهارت به دانشکده‌ها و آموزشکده‌های فنی و حرفهای بازمی‌گردد که سال‌ها پیش از شکل‌گیری دانشگاه، برای ادامه تحصیل دانشآموختگان هنرستانهای فنی، حرفهای، کشاورزی و تربیت‌بدنی فعالیت می‌کردند. در سال ۱۳۹۰، این مراکز از وزارت آموزش و پرورش به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری منتقل و در قالب دانشگاه فنی و حرفهای سازمان‌دهی شدند و مأموریت تربیت نیروی فنی، تکنسین ماهر و کارآفرین را دنبال کردند.
در سال ۱۴۰۳، عنوان دانشگاه فنی و حرفهای به دانشگاه ملی مهارت تغییر کرد. این تغییر نام به معنای تأسیس دانشگاهی جدید نبود و دانشگاه ملی مهارت ادامه همان ساختار و مسیر آموزشی دانشگاه فنی و حرفهای است.
موقعیت و پردیس‌ها
دانشگاه ملی مهارت یک مجموعه متمرکز در تهران نیست و از شبکهای از دانشکده‌ها و آموزشکده‌های وابسته در شهرها و استان‌های مختلف کشور تشکیل شده است. دفتر مرکزی دانشگاه در تهران قرار دارد، اما محل واقعی تحصیل هر داوطلب به رشتهمحل و مرکز پذیرفته‌شدن بستگی دارد. برای نمونه، آموزشکده ملی مهارت لارستان و مراکز تابعه دانشگاه در استان آذربایجان شرقی بخشی از این شبکه هستند.
بنابراین، فاصله از محل سکونت، امکان رفت‌وآمد یا سکونت و شرایط شهری باید برای همان مرکز آموزشی بررسی شود. همچنین، بسیاری از مراکز دانشگاه به‌صورت دانشکده یا آموزشکده دختران و پسران فعالیت می‌کنند. در نتیجه، جنس پذیرش نیز مانند رشته، مقطع و دوره باید در سطح کدرشته‌محل موردنظر بررسی شود. اطلاعیه‌های جاری دانشگاه نیز همچنان مراکزی با عناوینی مانند آموزشکده دختران، دانشکده پسران و مراکز استانی را نشان می‌دهند.
این شبکه پس از ساماندهی ساختاری در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۷۰ مرکز داشت. با توجه به امکان ادغام یا تغییر ساختار مراکز، برای انتخاب رشته باید اطلاعات مربوط به مرکز، رشته و جنس پذیرش در دفترچه همان سال بررسی شود.
مقاطع تحصیلی
این دانشگاه به‌طور پایدار در مقاطع زیر دانشجو می‌پذیرد:
ساختار آموزشی
هویت آموزشی دانشگاه ملی مهارت بر رشته‌های دانشگاهی مهارت‌محور استوار است و حوزه‌های فنی، فناوری، خدماتی و هنری را دربرمی‌گیرد.
فنی و مهندسی
برق و الکترونیک، مکانیک و خودرو، عمران، معماری، کامپیوتر، صنایع، ساخت و تولید و حوزه‌های مرتبط از خانواده‌های اصلی رشته‌های دانشگاه هستند.
عنوان رشته‌ها در این دانشگاه می‌تواند با دانشگاه‌های نظری متفاوت باشد و اصطلاحاتی مانند «مهندسی حرفهای» یا عناوین مهارتی در دفترچه‌ها دیده میشود. برای نمونه، مهندسی حرفهای معماری در مراکز مختلف دانشگاه ارائه شده است.
رایانه و فناوری
نرم‌افزار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و رشته‌های مرتبط با شبکه، رایانه و فناوری در بسیاری از مراکز دانشگاه سابقه ارائه دارند.
هنر
گرافیک، طراحی، هنرهای تجسمی و برخی رشته‌های کاربردی هنری نیز در مراکز مشخص ارائه می‌شوند. برای نمونه، گرافیک در برخی دانشکده‌های دانشگاه به‌عنوان رشته فعال دیده میشود.
خدمات، مدیریت و حسابداری
حسابداری و تعدادی از رشته‌های خدماتی و حرفهای نیز در بخشی از مراکز ارائه می‌شوند.
کشاورزی
دانشگاه در برخی استان‌ها آموزشکده‌های تخصصی کشاورزی دارد و رشته‌های مهارتی کشاورزی، صنایع غذایی و حوزه‌های مرتبط نیز ارائه می‌شوند.
در همه این موارد، فهرست کشوری رشته‌ها نباید به یک مرکز مشخص تعمیم داده شود. ممکن است دو آموزشکده دانشگاه ملی مهارت در دو شهر، رشته‌های کاملاً متفاوتی داشته باشند.
رشته‌ها و ظرفیت پذیرش دانشگاه ملی مهارت
در دفترچههای پذیرش ۱۴۰۵، دانشگاه ملی مهارت ۶ رشته در ۴۱۶ رشتهمحل دارد، با ظرفیت کل ۷٬۱۵۸ نفر.
| رشته | مقطع | نوع دوره | شیوه پذیرش | ظرفیت |
|---|---|---|---|---|
| مهندسی حرفهای معماری | کارشناسی | با آزمون، صرفاً با سوابق تحصیلی | ۲٬۱۶۵ نفر۱۱۰ رشتهمحل | |
| مهندسی حرفهای کامپیوتر | کارشناسی | صرفاً با سوابق تحصیلی، با آزمون | ۱٬۹۶۲ نفر۱۰۰ رشتهمحل | |
| حسابداری | کارشناسی | با آزمون | ۱٬۲۸۱ نفر۱۱۶ رشتهمحل | |
| گرافیک | کارشناسی | با آزمون، صرفاً با سوابق تحصیلی | ۹۰۱ نفر۴۴ رشتهمحل | |
| طراحی لباس | کارشناسی | صرفاً با سوابق تحصیلی، با آزمون | ۶۷۵ نفر۳۷ رشتهمحل | |
| طراحی و چاپ پارچه | کارشناسی | با آزمون، صرفاً با سوابق تحصیلی | ۱۷۴ نفر۹ رشتهمحل |
برای این گروه آزمایشی رشتهای در این دانشگاه نیست.
همه رشته‌محل‌های دانشگاه ملی مهارت با کد، شرایط و میزان رقابت، در فهرست رشته‌محل‌ها
از دفترچههای سازمان سنجش و دانشگاه آزاد اسلامی، پذیرش ۱۴۰۵. پیش از ثبت‌نام، هر رشتهمحل را در دفترچه رسمی ببینید. اعتبار داده‌ها
محیط علمی و دانشجویی
پژوهش، فناوری و پیوند با صنعت
جهت‌گیری پژوهشی دانشگاه ملی مهارت عمدتاً بر بهبود آموزش عالی مهارتی، توسعه صلاحیت‌های حرفهای و پیوند آموزش با نیازهای بازار کار و صنعت متمرکز است. موضوعاتی مانند ارزیابی کیفیت آموزش و کارآموزی، تناسب رشته‌ها و محتوای درسی با نیازهای اشتغال، بومی‌سازی آموزش، آینده آموزش عالی فنی و حرفهای و طراحی الگوهای سنجش صلاحیت مهارتی از محورهای این حوزه هستند.
در کنار این موارد، دانشگاه در زمینه توسعه و بهبود زیرساخت‌های آموزشی و رفاهی، استانداردسازی فضاها و نگهداری تجهیزات و ساختمان‌های مراکز آموزشی نیز فعالیتهای پژوهشی دارد. آموزش عملی و کارگاهی نیز بخش مهمی از رویکرد دانشگاه است و در برخی مراکز، سهم قابل‌توجهی از آموزش به کارگاه و آزمایشگاه اختصاص دارد؛ با این حال، میزان آموزش عملی در همه مراکز یکسان نیست.
کارآموزی نیز بخش مهمی از فرایند آموزشی دانشگاه است و فرایندهایی مانند ثبت محل کارآموزی، دریافت معرفی‌نامه و تأیید محل از طریق سامانه دانشگاه انجام میشود. ارتباط با صنایع و مجموعه‌های منطقه‌ای نیز در برخی مراکز از طریق تفاهم‌نامه‌ها و برنامه‌های مشترک برای تجهیز کارگاه‌ها یا اجرای آموزش‌های عملی دنبال میشود.
در نتیجه، فعالیت پژوهشی و فناورانه در دانشگاه ملی مهارت ارتباط مستقیمی با کیفیت آموزش عملی، مهارت‌آموزی، کارآموزی و ارتباط با صنعت دارد اما گستره این فعالیت‌ها در هر مرکز به رشته‌های آموزشی، امکانات، استادان و ارتباط آن مرکز با صنایع منطقه وابسته است.
امکانات و زیرساخت‌ها
کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها بخش مهمی از زیرساخت آموزشی دانشگاه ملی مهارت هستند و نقش اصلی را در تبدیل آموزش نظری به مهارت عملی ایفا می‌کنند. با این حال، تعداد تجهیزات، امکانات و وضعیت بهره‌برداری از این فضاها در همه مراکز یکسان نیست و در سال‌های اخیر نیز تجهیز و نوسازی برخی کارگاه‌ها در دستور کار دانشگاه قرار داشته است. بنابراین، داوطلبان رشته‌های فنی بهتر است پیش از انتخاب رشته، وضعیت واقعی تجهیزات، ظرفیت کارگاه و امکان استفاده عملی از آن‌ها را در مرکز موردنظر بررسی کنند.
خوابگاه و خدمات دانشجویی
دانشگاه برای خدماتی مانند خوابگاه، تغذیه، وام، مشاوره، کتابخانه و امکانات فرهنگی و ورزشی، چارچوب‌ها و سامانه‌های مشخصی دارد اما برخورداری از این خدمات در همه مراکز یکسان نیست. برای مثال، ظرفیت خوابگاه در مراکز مختلف متفاوت است و ممکن است برخی مراکز ظرفیت محدود یا شرایط خاصی برای پذیرش دانشجو داشته باشند.
در نتیجه، وجود یک خدمت در ساختار دانشگاه به معنای دسترسی یکسان همه دانشجویان به آن نیست. داوطلب باید وضعیت کارگاه و آزمایشگاه، خوابگاه، تغذیه و سایر خدمات دانشجویی را برای مرکز و کدرشته‌محل موردنظر و بر اساس اطلاعیه‌های رسمی همان سال بررسی کند.
فضای دانشگاه و شهر میزبان
زندگی دانشجویی در دانشگاه ملی مهارت با حضور در کلاس‌های عملی، کارگاه و آزمایشگاه گره خورده است. بنابراین، محل مرکز آموزشی و کیفیت فضاهای عملی بر تجربه روزانه دانشجو اثر مستقیم دارد.
دانشجویان غیربومی باید شرایط خوابگاه، تغذیه، رفت‌وآمد و هزینه سکونت در شهر میزبان را جدا از نام دانشگاه بسنجند. شبکه گسترده دانشگاه باعث میشود فاصله از خانواده و امکانات شهری برای هر مرکز متفاوت باشد.
کانون‌های فرهنگی، فعالیتهای اجتماعی و برنامه‌های ورزشی نیز در چارچوب مقررات دانشگاه دنبال می‌شوند. نمونه‌هایی از برگزاری رویدادهای فرهنگی و ورزشی در مراکز مختلف وجود دارد، اما دامنه این فعالیت‌ها به امکانات و مدیریت همان مرکز وابسته است.
ارزیابی برای داوطلبان
انتخاب دانشگاه ملی مهارت نیازمند توجه هم‌زمان به فرصت‌ها و دشواری‌های آن است. در ادامه، مهم‌ترین موارد در دو بخش آمده‌اند.
ویژگی‌های متمایز
-
شبکه ملی مراکز مهارتی
دانشگاه از طریق دانشکده‌ها و آموزشکده‌های وابسته در شهرها و استان‌های مختلف فعالیت می‌کند و به یک پردیس واحد محدود نیست.
-
غلبه آموزش عملی
کارگاه، آزمایشگاه و کارآموزی در الگوی آموزشی دانشگاه جایگاه محوری دارند و مأموریت آن تربیت تکنسین‌های ماهر و کارآفرین است.
-
مسیر دانشگاهی برای دانشآموختگان هنرستان
این دانشگاه میان تحصیل در هنرستانهای فنی و ادامه تحصیل دانشگاهی در مقاطع کاردانی و کارشناسی پیوند ایجاد می‌کند.
نکاتی که داوطلب باید بسنجد
-
تفاوت شرایط مراکز
نام واحد و رشته به‌تنهایی کیفیت کارگاه، تجهیزات، برنامه عملی و خدمات دانشجویی را مشخص نمی‌کند. این موارد میان مراکز ممکن است متفاوت باشند.
-
تمرکز محدود بر کاردانی و کارشناسی
مقاطع پایدار آموزشی دانشگاه کاردانی و کارشناسی‌اند. داوطلب علاقه‌مند به تحصیلات تکمیلی باید گزینه‌های دیگر را نیز بسنجد.
-
فاصله احتمالی مرکز از محل سکونت
شبکه کشوری دانشگاه می‌تواند محل تحصیل را از شهر محل زندگی داوطلب دور کند و هزینه یا دشواری رفت‌وآمد و سکونت ایجاد کند.
-
وابستگی نتیجه آموزشی به زیرساخت عملی
یادگیری رشته‌های مهارتی به تجهیزات سالم، زمان تمرین، مدرس متخصص و کارآموزی مرتبط نیاز دارد و کمبود هرکدام می‌تواند تجربه تحصیل را محدود کند.
این دانشگاه مناسب چه داوطلبانی است؟
دانشگاه ملی مهارت برای داوطلبی مناسب‌تر است که یادگیری عملی، کار با تجهیزات، کارآموزی و کسب مهارت حرفهای را بخش اصلی تجربه دانشگاهی خود می‌داند.
این دانشگاه به‌ویژه برای بسیاری از دانشآموختگان هنرستانهای فنی و حرفهای و کاردانش مسیر طبیعی‌تری برای ادامه تحصیل فراهم می‌کند، زیرا رشته‌های آن در امتداد آموزش‌های فنی و مهارتی دوره متوسطه قرار دارند.
اگر هدف شما آموزش مهندسی با تأکید بیشتر بر مبانی نظری و پژوهش دانشگاهی است، دانشگاه صنعتی امیرکبیر یا دانشگاه علم و صنعت ایران ساختار متفاوتی دارند و مقایسه آن‌ها می‌تواند مفید باشد. اگر هدف اصلی شما تربیت معلم و ورود به مسیر آموزش و پرورش است، دانشگاه فرهنگیان مأموریت متفاوتی دارد.
پرسش‌های رایج درباره دانشگاه ملی مهارت
اگر درباره این دانشگاه پرسشی دارید، ممکن است پاسخ آن را در میان موارد زیر پیدا کنید.
دانشگاه ملی مهارت همان دانشگاه فنی و حرفهای است؟
بله. دانشگاه ملی مهارت نام رسمی کنونی دانشگاه فنی و حرفهای است و تغییر نام آن در سال ۱۴۰۳ تصویب شد. جزئیات رشتهمحل و پذیرش هر سال در دفترچههای رسمی اعلام میشود.
تفاوت دانشگاه ملی مهارت با سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور چیست؟
دانشگاه ملی مهارت یک دانشگاه زیر نظر وزارت علوم است و در مقاطع کاردانی و کارشناسی مدرک دانشگاهی ارائه می‌کند ولی سازمان آموزش فنی و حرفهای نهادی جداگانه برای آموزش و سیاست‌گذاری مهارت‌های حرفهای است.
دانشگاه ملی مهارت در چه مقاطعی دانشجو می‌پذیرد؟
مقاطع پایدار این دانشگاه کاردانی و کارشناسی هستند. رشته، مرکز و شیوه پذیرش هر سال در دفترچههای رسمی سازمان سنجش مشخص میشود.
آیا آموزش دانشگاه ملی مهارت بیشتر عملی است؟
کارگاه و آزمایشگاه در آموزش دانشگاه جایگاه محوری دارند، اما میزان و شیوه اجرای آموزش عملی به رشته و مرکز بستگی دارد.
آیا همه مراکز دانشگاه ملی مهارت امکانات یکسانی دارند؟
خیر. این دانشگاه شبکهای از مراکز در شهرهای مختلف است و کارگاه، تجهیزات، خوابگاه، خدمات رفاهی و فعالیتهای فرهنگی ممکن است میان مراکز متفاوت باشد.
دانشگاه ملی مهارت برای دانشآموختگان هنرستان مناسب است؟
این دانشگاه یکی از مسیرهای دانشگاهی مرتبط با دانشآموختگان هنرستانهای فنی و حرفهای و کاردانش است و آموزش آن بر مهارت عملی و آمادگی حرفهای تمرکز دارد.
آموزش‌های مرتبط در فرادرس
منابع پیشنهادی
دانشگاه‌های مرتبط و نزدیک
برای مقایسه، می‌توانید دانشگاه ملی مهارت را در کنار دانشگاه‌های زیر بررسی کنید.