معرفی و پیشینه دانشگاه
دانشگاه عالی دفاع ملی یک دانشگاه تخصصی در تهران و در تابعیت ستاد کل نیروهای مسلح است که آموزش و پژوهش در سطوح راهبردی دفاع ملی، امنیت ملی، مدیریت راهبردی و حکمرانی را دنبال میکند. این دانشگاه دارای شخصیت حقوقی و مالی مستقل است و مقررات آموزش عالی کشور در چارچوب سیاستها و ضوابط ستاد کل در آن اجرا میشوند.
مخاطبان اصلی این دانشگاه با دانشگاههای عمومی تفاوت دارند. مأموریت دانشگاه عالی دفاع ملی بر آموزش و توانمندسازی فرماندهان، مدیران و کارشناسان راهبردی نیروهای مسلح و همچنین حکمرانان و مدیران کشور متمرکز است. بنابراین، صرف داشتن مدرک دانشگاهی برای ورود به همه دورههای آن کافی نیست و شرایط شغلی، سازمانی و مجوزهای لازم نیز میتوانند در پذیرش نقش داشته باشند.
این دانشگاه مسیر معمول یک دانشآموز برای ورود مستقیم از مقطع متوسطه به دانشگاه نیست. پذیرش جاری دانشگاه در مقاطع تحصیلات تکمیلی انجام میشود و شرایط اختصاصی آن باید پیش از ثبتنام بررسی شود.
تاریخچه و مسیر توسعه
فعالیت دانشگاه در اوایل دهه ۱۳۷۰ با عنوان «دانشگاه علوم استراتژیک» و با تمرکز بر آموزشهای سطح راهبردی آغاز شد. در این دوره، دانشکده دفاع ملی و دانشکده مدیریت استراتژیک از واحدهای اصلی دانشگاه بودند و دورههای تخصصی برای فرماندهان نظامی و مدیران مرتبط با حوزه دفاع و امنیت برگزار میشد.
در ۲۶ دی ۱۳۷۵، نام دانشگاه علوم استراتژیک به «دانشگاه عالی دفاع ملی» تغییر یافت. در ادامه، دانشکده امنیت ملی نیز به ساختار دانشگاه افزوده شد و اساسنامه پیشین دانشگاه در سال ۱۳۸۱ به تصویب رسید. در همین دوره، دانشگاه در تابعیت ستاد کل نیروهای مسلح قرار گرفت.
با انتقال و گسترش بخشی از فعالیتهای پژوهشی راهبردی ستاد کل به دانشگاه، مأموریت پژوهشی مجموعه نیز توسعه یافت و در مرداد ۱۳۹۵ عنوان «دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی» مورد استفاده قرار گرفت.
در ادامه، اساسنامه جدید دانشگاه در ۲۲ آبان ۱۴۰۲ تصویب شد که مأموریت و ساختار آموزشی و پژوهشی دانشگاه را بازتعریف کرد. این اساسنامه، دورههای عالی، دفاع ملی، علوم راهبردی، پسادکتری و توانمندسازی را در چارچوب ضوابط و مجوزهای ستاد کل نیروهای مسلح پیشبینی کرده است.
موقعیت و پردیسها
دانشگاه عالی دفاع ملی در شمالشرق تهران و در امتداد بزرگراه شهید بابایی، مسیر شرق به غرب، بعد از پل بزرگراه شهید باقری قرار دارد. مرکز اصلی دانشگاه در تهران است و در کنار واحدهای آموزشی و پژوهشی تخصصی، مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی و مراکز مرتبط با حوزههای دفاعی، امنیتی و حکمرانی نیز در ساختار آن قرار دارند.
مقاطع تحصیلی
این دانشگاه بهطور پایدار در مقاطع زیر دانشجو میپذیرد:
ساختار آموزشی
ساختار آموزشی دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی از دانشکدهها و حوزههای زیر تشکیل شده است.
دانشکدهها و واحدهای آموزشی
-
دانشکده دفاع ملی
این دانشکده با آموزشهای سطح راهبردی در حوزه دفاع ملی و مسائل کلان دفاعی ارتباط دارد. دوره دفاع ملی نیز یکی از دورههای اصلی پیشبینیشده در اساسنامه دانشگاه است و آموزش در این سطح برای فرماندهان و مدیرانی طراحی شده که در سطوح راهبردی فعالیت میکنند.
-
دانشکده مدیریت راهبردی
این دانشکده بر مدیریت در سطوح کلان و راهبردی تمرکز دارد. مدیریت راهبردی از چهار حوزه مأموریتی اصلی دانشگاه است و آموزش و پژوهش آن با مدیریت سازمانهای بزرگ، آیندهپژوهی، تصمیمگیری راهبردی و موضوعات مدیریتی نیروهای مسلح و کشور ارتباط دارد.
-
دانشکده امنیت ملی
این دانشکده به مطالعات و آموزشهای مرتبط با امنیت ملی اختصاص دارد. امنیت ملی یکی از حوزههای اصلی مأموریتی دانشگاه در اساسنامه جدید است و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی مربوط به آن در سطح راهبردی دنبال میشوند.
-
دانشکده بینالملل
دانشکده بینالملل یکی از دانشکدههای تخصصی دانشگاه عالی دفاع ملی است که در ساختار آموزشی دانشگاه در کنار دانشکدههای دفاع ملی، مدیریت راهبردی و امنیت ملی فعالیت میکند. این دانشکده نقش مهمی در آموزش مطالعات و آموزشهای مرتبط با مسائل بینالمللی و راهبردی دارد.
-
مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی
مدرسه حکمرانی در ساختار آموزشی دانشگاه فعالیت میکند و مأموریت آن بر آموزش حکمرانی و توانمندسازی مدیران و حکمرانان متمرکز است. دورههای کوتاهمدت و عالی حکمرانی برای مدیران بخش کشوری در این مدرسه برگزار میشوند.
حوزهها و رشتههای تحصیلی
در این بخش نگاهی به حوزهها و رشتههای تحصیلی دانشگاه عالی دفاع ملی خواهیم داشت.
علوم راهبردی و دفاع ملی
دفاع ملی، سیاستهای دفاعی، اندیشه نظامی و مسائل کلان مرتبط با تصمیمگیری در سطوح عالی از محورهای اصلی آموزشی دانشگاه هستند.
امنیت ملی
مطالعات امنیتی، تحلیل محیط راهبردی و بررسی مسائل و تهدیدات مرتبط با امنیت ملی در این حوزه قرار میگیرند.
مدیریت راهبردی
مدیریت راهبردی، آیندهپژوهی و مدیریت سازمانها و مسائل در سطوح کلان از موضوعات این حوزه هستند. عناوین تخصصیتری مانند مدیریت راهبردی دانش، مدیریت راهبردی نظامی و مدیریت راهبردی پدافند غیرعامل نیز در ساختار آموزشی دانشگاه مطرح شدهاند، اما فعال بودن هر عنوان به مجوز و پذیرش همان سال بستگی دارد.
حکمرانی
حکمرانی یکی از حوزههای مأموریتی دانشگاه در اساسنامه جدید است. مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی نیز آموزشهای دانشگاهی و دورههای توانمندسازی مرتبط با حکمرانی و ارتقای نظام حکمرانی را دنبال میکند.
محیط علمی و دانشجویی
پژوهش، فناوری و پیوند با صنعت
پژوهش یکی از محورهای اصلی مأموریت دانشگاه عالی دفاع ملی است و بر مسائل سطح عالی دفاع ملی، امنیت ملی، مدیریت راهبردی و حکمرانی تمرکز دارد. بر اساس اساسنامه سالهای اخیر، ساختار پژوهشی دانشگاه شامل پژوهشکدههای دفاع ملی، امنیت ملی، مدیریت راهبردی، سایبری و علوم نوپدید و همچنین مراکزی در حوزههای آیندهپژوهی، تحلیل محیط، رشد و نوآوری و نظریهپردازی است.
دانشگاه در کنار فعالیتهای پژوهشی، در زمینه انتشار کتاب و نشریات تخصصی دفاعی و راهبردی نیز فعالیت دارد و موضوعاتی مانند آیندهپژوهی راهبردی، آماد و فناوری دفاعی و دانش راهبردی در آثار و نشریات مرتبط با این مجموعه بازتاب یافتهاند. موضوع پروژهها و پایاننامهها نیز متناسب با نیازهای روز حوزههای دفاعی، امنیتی و راهبردی تغییر میکند.
امکانات و زیرساختها
دانشگاه عالی دفاع ملی دارای دانشکدهها، پژوهشکدهها، مراکز تحقیقاتی و زیرساختهای آموزشی و پژوهشی متناسب با مأموریت تخصصی خود است. مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی نیز در کنار واحدهای آموزشی و پژوهشی مرتبط با دفاع، امنیت و حکمرانی، بخشی از ساختار مجموعه را تشکیل میدهد.
با توجه به ماهیت تخصصی و سازمانی دانشگاه، اطلاعات مربوط به خوابگاه، خدمات رفاهی، امکانات ورزشی و سایر خدمات دانشجویی ممکن است تابع شرایط هر دوره باشد و نمیتوان بدون اطلاعیه جاری درباره آنها اظهارنظر قطعی کرد. برای دانشجویان، شرایط حضور در دوره، محل و زمان برگزاری آموزش و الزامات سازمانی، از مهمترین جنبههای تجربه تحصیل در این دانشگاه است.
فضای دانشگاه و شهر میزبان
قرارگیری دانشگاه در شمالشرق تهران و در مجاورت محورهای بزرگراهی این بخش، دسترسی آن را به شبکه اصلی شهر مرتبط میکند. برای دانشجویان غیربومی، هزینه و زمان رفتوآمد یا اقامت در تهران نیز در کنار شرایط و الزامات سازمانی تحصیل اهمیت دارد.
فضای آموزشی و شرایط تحصیل
تحصیل در دانشگاه عالی دفاع ملی در محیطی تخصصی و سازمانمحور انجام میشود و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی آن عمدتاً حول مسائل دفاعی، امنیتی، حکمرانی و مدیریت راهبردی شکل گرفته است. بنابراین، تجربه تحصیل در آن با زندگی دانشجویی در یک دانشگاه عمومی و چندرشتهای تفاوت دارد.
مخاطبان و شرایط سازمانی
بخش قابلتوجهی از مخاطبان دانشگاه را فرماندهان، مدیران، کارشناسان و کارکنان نیروهای مسلح و دستگاههای اجرایی تشکیل میدهند و شرایط پذیرش و ثبتنام برخی دورهها به وضعیت شغلی و مجوز سازمان مربوط وابسته است. برای نمونه، در ثبتنام سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴، ارائه حکم انتساب یا دستور به تحصیل برای دانشجویان نیروهای مسلح الزامی اعلام شده بود.
ارزیابی برای داوطلبان
این بخش تصویری کلی از نقاط قوت و چالشهای دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی ارائه میکند.
ویژگیهای متمایز
-
تمرکز بر آموزش عالی دفاعی و راهبردی
مأموریت دانشگاه بهطور مشخص بر دفاع ملی، امنیت ملی، حکمرانی و مدیریت راهبردی در سطوح عالی متمرکز است.
-
پیوند آموزش و پژوهش با حکمرانی
مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی در مجموعه دانشگاه، آموزش حکمرانان و مدیران عالی را با مسائل اداره کشور پیوند میدهد.
-
پژوهش درباره مسائل واقعی دفاعی
موضوعاتی مانند تابآوری زنجیره تأمین دفاعی، نگهداری پیشبینانه صنایع دفاعی، پدافند داخلی و نیروی انسانی نظامی در فعالیتهای پژوهشی دانشگاه دیده میشود.
نکاتی که داوطلب باید بسنجد
-
تمرکز موضوعی محدود
ساختار دانشگاه برای دفاع، امنیت، حکمرانی و مدیریت راهبردی طراحی شده است. بنابراین برای تغییر مسیر به رشتههای عمومی، گزینه انعطافپذیری محسوب نمیشود.
-
بررسی امکان ادامه تحصیل
پیش از ثبتنام، شرایط سازمانی و مدارک لازم را برای دوره و گروه داوطلبی خود بررسی کنید تا امکان ادامه تحصیل با وضعیت حرفهای شما سازگار باشد.
-
اقامت و رفتوآمد در تهران
داوطلبان غیرتهرانی باید حضور در پردیسی واقع در شمالشرق تهران و هزینههای اقامت یا رفتوآمد در پایتخت را در برنامه خود لحاظ کنند.
این دانشگاه مناسب چه داوطلبانی است؟
دانشگاه عالی دفاع ملی بیشتر برای افرادی مناسب است که مسیر حرفهای مشخصی در حوزه فرماندهی، مدیریت راهبردی، دفاع، امنیت، سیاستگذاری یا حکمرانی دارند و شرایط اختصاصی ورود به دوره موردنظر را نیز احراز میکنند.
برای دانشآموزی که به دنبال ورود مستقیم از دبیرستان به دانشگاه یا انتخاب میان رشتههای عمومی کارشناسی است، این دانشگاه گزینه معمول انتخاب رشته محسوب نمیشود.
برای فردی که صرفاً قصد تحصیل عمومی در مدیریت، علوم سیاسی یا روابط بینالملل را دارد، دانشگاه علامه طباطبایی یا دانشگاه تهران گزینههای متفاوتی هستند.
برای مقایسه با دیگر مراکز آموزش عالی نیروهای مسلح نیز میتوان دانشگاه جامع امام حسین(ع)، دانشگاه صنعتی مالک اشتر و دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری را بر اساس مخاطب، شرایط پذیرش و مأموریت آموزشی بررسی کرد.
پرسشهای رایج درباره دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
در این بخش، به تعدادی از پرسشهای رایج درباره این دانشگاه پاسخ داده شده است.
دانشگاه عالی دفاع ملی چه حوزههایی را آموزش میدهد؟
حوزههای اصلی شامل علوم راهبردی دفاعی، امنیت ملی، مدیریت راهبردی و حکمرانی است. عنوان و برنامه دورههای فعال هر سال در اطلاعیه و دفترچه پذیرش همان دوره اعلام میشود.
آیا دانشگاه عالی دفاع ملی فقط در مقطع دکتری دانشجو میپذیرد؟
دانشگاه دورههای کارشناسی ارشد و دکتری و همچنین دورههای عالی و توانمندسازی دارد. پذیرش هر مقطع به برنامه و مجوز همان دوره وابسته است و باید از دفترچه سال پذیرش بررسی شود.
شرایط سازمانی پذیرش دانشگاه عالی دفاع ملی چیست؟
شرایط پذیرش برای هر گروه و دوره متفاوت است. پیش از ثبتنام، اطلاعیه رسمی همان سال و الزامات سازمانی مرتبط با وضعیت خود را بررسی کنید.
پیش از انتخاب دانشگاه عالی دفاع ملی چه مواردی را باید بررسی کرد؟
هدف حرفهای، تناسب با حوزههای دفاعی و راهبردی، مقطع و برنامه فعال، شرایط پذیرش و امکان ادامه تحصیل سازمانی را بررسی کنید. اطلاعات متغیر هر دوره در اطلاعیه رسمی اعلام میشود.
تفاوت دانشگاه عالی دفاع ملی با دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب چیست؟
مخاطبان و مسیر پذیرش دو نهاد متفاوتاند. دانشگاه عالی دفاع ملی برای دورههای تخصصی دفاعی و راهبردی طراحی شده است، اما دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب مسیر آموزشی عمومیتری در علوم انسانی، هنر و مهندسی دارد.
آموزشهای مرتبط در فرادرس
منابع پیشنهادی
دانشگاههای مرتبط و نزدیک
برای مقایسه، میتوانید دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی را در کنار دانشگاههای زیر بررسی کنید.
- دانشگاه دانشگاه جامع امام حسین(ع) Imam Hossein Comprehensive University
- دانشگاه دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری Shahid Sattari University of Aeronautical Sciences and Technology
- دانشگاه دانشگاه صنعتی مالک اشتر Malek Ashtar University of Technology
- دانشگاه دانشگاه علامه طباطبایی Allameh Tabataba'i University
- دانشگاه دانشگاه تهران University of Tehran