معرفی و پیشینه دانشگاه
دانشگاه باقرالعلوم نهادی آموزش عالی در شهر قم است که بر پیوند میان علوم اسلامی و علوم انسانی اسلامی (Islamic Humanities) تمرکز دارد. این دانشگاه در شهرک پردیسان و در ساختار وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم فعالیت میکند. مسیر شکلگیری آن از آموزش سیاسی و فرهنگی طلاب آغاز شد و سپس به موسسه آموزش عالی و در سال ۱۳۸۴ به دانشگاه تبدیل شد. هویت علمی دانشگاه همچنان با موضوعاتی مانند فلسفه، فقه و حقوق، تاریخ، مطالعات سیاسی، فرهنگ و علوم اجتماعی پیوند دارد.
دانشگاه باقرالعلوم با پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم یکی نیست. پژوهشکده، نهادی پژوهشی با قالب سازمانی جداگانه است؛ اما دانشگاه، دانشکده، گروه آموزشی و دورههای دانشگاهی دارد. برای داوطلب، نکته اصلی تناسب با مأموریت دانشگاه است. علاقه به علوم انسانی اسلامی، مطالعات حوزوی، مسائل فرهنگی و اجتماعی و مطالعات سیاسی، در انتخاب این دانشگاه اهمیت بیشتری از تنوع عمومی رشتهها دارد.
تاریخچه و مسیر توسعه
پیشینه دانشگاه به فعالیتی آموزشی برای افزایش آگاهی سیاسی و بینالمللی طلاب حوزه علمیه بازمیگردد.
مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم در سال ۱۳۶۴ ثبت گردید. در سال ۱۳۶۶ دورههای آموزش سیاسی شکل منسجمتری گرفت.
در سال ۱۳۷۰ مأموریت رسمی آموزش عالی تثبیت شد.
با تصویب شورای گسترش آموزش عالی در سال ۱۳۸۴، این مرکز به دانشگاه ارتقا یافت و دامنه فعالیت آن به حوزههای گستردهتری از علوم انسانی اسلامی، فرهنگ، تاریخ، سیاست، فقه، حقوق و زبانهای خارجی گسترش یافت.
موقعیت و پردیسها
موقعیت استقرار و دسترسی شهری دانشگاه به شرح زیر است:
موقعیت استقرار: پردیس اصلی دانشگاه در جنوبغربی شهر قم، در شهرک پردیسان و انتهای بلوار دانشگاه قرار دارد.
دسترسی شهری: اتوبوسهای شهری خط ۴۲ (ایستگاه دانشگاه باقرالعلوم) دسترسی مستقیمی میان پردیسان، دانشگاه قم، دانشگاه آزاد و بخشهای مرکزی شهر ایجاد میکنند. همچنین خطوط سریعالسیر پردیسان به حرم مطهر از دیگر مسیرهای تردد به این منطقه هستند.
مقاطع تحصیلی
این دانشگاه بهطور پایدار در مقاطع زیر دانشجو میپذیرد:
ساختار آموزشی
دانشکدهها و حوزههای آموزشی زیر، بدنه اصلی آموزش در این دانشگاه را میسازند.
دانشکدهها و واحدهای آموزشی
-
دانشکده فلسفه و اخلاق
حوزههایی مانند فلسفه و کلام، فلسفه اسلامی، کلام و فلسفه معاصر و اخلاق و معارف اسلامی را دربرمیگیرد.
-
دانشکده فقه و حقوق
در حوزه فقه، حقوق و موضوعات پیوندخورده با مطالعات اسلامی فعالیت آموزشی دارد.
-
دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری
مطالعات فرهنگی اجتماعی، علوم اجتماعی و موضوعاتی مانند هویت و سبک زندگی در این حوزه قرار میگیرند.
-
دانشکده تاریخ و مطالعات سیاسی
گروه تاریخ و تمدن و گروه مطالعات سیاسی را شامل میشود و با پژوهشهای تاریخ اسلام و تمدن ارتباط دارد.
-
دانشکده زبانهای خارجی
زبانهای انگلیسی، عربی، فرانسوی و آلمانی در ساختار آموزشی این دانشکده دنبال میشوند.
حوزهها و رشتههای تحصیلی
حوزهها و رشتههای تحصیلی این دانشگاه عبارتاند از:
فلسفه، کلام و اخلاق: فلسفه اسلامی، کلام، فلسفه معاصر، فلسفه حقوق، فلسفه دین، اخلاق و معارف اسلامی.
فقه، حقوق و علوم اجتماعی: فقه و حقوق، علوم اجتماعی، مدیریت راهبردی، مطالعات فرهنگی، ارتباطات و پژوهشهای فرهنگی اجتماعی.
تاریخ و مطالعات سیاسی: تاریخ اسلام، تاریخ و تمدن، مطالعات سیاسی، روابط بینالملل، مطالعات منطقهای و اندیشه سیاسی اسلام.
زبانها و علوم انسانی اسلامی: زبانهای انگلیسی، عربی، فرانسوی و آلمانی و نیز موضوعاتی مانند هویت، سبک زندگی و علوم انسانی اسلامی.
محیط علمی و دانشجویی
پژوهش، فناوری و پیوند با صنعت
جهتگیری پژوهشی: محوریت پژوهشها بر مسئلهمحوری در علوم انسانی اسلامی، سبک زندگی، هویت، مطالعات ادیان و اندیشه سیاسی استوار است.
همکاریهای تخصصی inter-institutional: همکاریهای علمی فعال، مانند همکاری گروه تاریخ و تمدن با پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (در قالب طرح «میز تمدن»، فصلنامههای علمی و انتشارات به زبان عربی).
شبکه سازمانی: بهرهمندی از پشتیبانی و ارتباط ساختاری با دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم جهت مسئلهشناسی دینی و اجتماعی.
امکانات و زیرساختها
کتابخانه تخصصی: دارای مجموعهای غنی از منابع مرجع، کتب تخصصی علوم انسانی و اسلامی، پایاننامهها و رسالههای مقاطع تحصیلات تکمیلی.
زیرساختهای الکترونیکی: سامانههای یکپارچه آموزشی، تغذیه، کتابخانه دیجیتال، یادگیری الکترونیکی و سامانههای آموزش زبان.
امکانات رفاهی و دانشجویی: بخشهای متمرکز امور دانشجویی، فرهنگی و رفاهی در پرتال دانشگاه (داوطلبان باید شرایط بروز وام، تغذیه و خوابگاه را سالانه از سامانه استعلام کنند).
فضای دانشگاه و شهر میزبان
تحصیل در دانشگاه باقرالعلوم با محیط شهری و علمی پردیسان قم پیوند دارد. پردیسان شهرکی مسکونی در حاشیه جنوبغربی قم است و خدمات روزمره، مراکز آموزشی و مسیرهای اتوبوسرانی در آن قرار دارند. فاصله پردیسان از مرکز شهر باعث میشود رفتوآمد روزانه برای دانشجویان ساکن مرکز قم با دانشگاههای واقع در محدوده مرکزی تفاوت داشته باشد. زمان سفر به محل سکونت، ساعت حرکت و وسیله نقلیه وابسته است.
قرارگرفتن دانشگاه در کنار نهادهای حوزوی و علمی قم، فضای تحصیل را از نظر موضوعات فرهنگی و دینی متمایز میکند. در برخی روایتهای دانشجویی، حضور محسوس برنامههای مذهبی و سازوکارهای متأثر از فضای حوزوی توصیف شده است؛ شدت این تجربه برای همه دانشجویان یکسان نیست.
ارزیابی برای داوطلبان
این بخش تصویری کلی از نقاط قوت و چالشهای دانشگاه باقرالعلوم ارائه میکند.
ویژگیهای متمایز
-
تمرکز منسجم بر علوم انسانی اسلامی
فلسفه، کلام، فقه، حقوق، تاریخ، سیاست، فرهنگ و علوم اجتماعی در دانشگاه در چارچوب مأموریت علوم انسانی اسلامی به یکدیگر پیوند میخورند.
-
ارتباط سازمانی با دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
این ارتباط، موضوعات آموزشی و پژوهشی دانشگاه را به مسائل فرهنگ، تبلیغ دینی، حوزه علمیه و نیازهای اجتماعی و فرهنگی جامعه نزدیک میکند.
-
همکاری گروه تاریخ و تمدن با پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
در این همکاری، وضعیت فصلنامه تاریخ اسلام، امکان انتشار آثار علمی به زبان عربی و نقش «میز تمدن» در فعالیتهای مشترک بررسی شده است.
نکاتی که داوطلب باید بسنجد
-
تمرکز موضوعی محدودتر از دانشگاههای جامع
دامنه اصلی آموزش دانشگاه در علوم انسانی، علوم اسلامی، فرهنگ، تاریخ، سیاست، فقه، حقوق و زبانهای مرتبط است. داوطلب علاقهمند به علوم فنی، پزشکی یا علوم پایه باید مسیر دیگری را بررسی کند.
-
استقرار در حاشیه قم
پردیسان از مرکز قم فاصله فضایی دارد و رفتوآمد روزانه دانشجویان ساکن مرکز شهر به مسیر و زمان حملونقل عمومی وابسته است.
این دانشگاه مناسب چه داوطلبانی است؟
اگر مسیر تحصیلی شما به فلسفه، کلام، فقه و حقوق، تاریخ و تمدن، مطالعات سیاسی، فرهنگ یا علوم انسانی اسلامی مربوط است، دانشگاه باقرالعلوم میتواند از نظر موضوعی با هدف شما همخوان باشد. این انتخاب برای کسی معنا دارد که به مطالعه مسائل انسانی و اجتماعی در ارتباط با منابع اسلامی و محیط حوزوی قم علاقهمند است.
قرارگرفتن دانشگاه در پردیسان و پیوند آن با دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، برای داوطلبی مناسبتر است که با رفتوآمد به حاشیه قم و حضور محسوس فضای دینی در محیط آموزشی مسئلهای ندارد. اگر دانشگاهی با دامنه گستردهتر علوم فنی، پایه و پزشکی میخواهید، دانشگاه قم از نظر تنوع کلی حوزههای علمی گزینه قابل مقایسهتری است. اگر مقصد شما علوم اسلامی با تمرکز متفاوت است، دانشگاه ادیان و مذاهب نیز بر اساس حوزه مطالعاتی میتواند گزینهای برای مقایسه باشد.
پرسشهای رایج درباره دانشگاه باقرالعلوم
در این بخش، به تعدادی از پرسشهای رایج درباره این دانشگاه پاسخ داده شده است.
دانشگاه باقرالعلوم چه رشتههایی دارد؟
حوزههای پایدار دانشگاه در علوم انسانی اسلامی تعریف میشوند. برای تشخیص رشته و گرایش فعال، پس از شناخت این حوزهها باید دفترچه پذیرش و اطلاعیه رسمی همان سال را بررسی کنید.
دانشگاه باقرالعلوم در کدام مقاطع دانشجو میپذیرد؟
برای دانشگاه مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری ذکر شده است؛ اما پذیرش هر مقطع به رشته، شیوه پذیرش و برنامه همان سال وابسته است. بنابراین مقطع موردنظر را باید همراه با رشته در دفترچه همان سال بررسی کنید.
دانشگاه باقرالعلوم با پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم چه تفاوتی دارد؟
دانشگاه باقرالعلوم یک نهاد آموزش عالی با دانشکده، گروه آموزشی و دوره دانشگاهی است. پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم نهادی پژوهشی با قالب سازمانی جداگانه است و نباید این دو را یک مسیر تحصیلی واحد دانست.
دانشگاه باقرالعلوم به کدام نهاد وابسته است؟
این دانشگاه با دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم پیوند سازمانی دارد و مأموریت آن با علوم انسانی اسلامی، فرهنگ و مسائل دینی مرتبط است.
برای استفاده پژوهشی از کتابخانه دانشگاه باقرالعلوم چه نکتهای مهم است؟
کتابخانه برای مطالعه و پژوهش در حوزههای مرتبط، منابع مرجع و پایاننامههای تحصیلات تکمیلی دارد. شرایط دسترسی و استفاده را باید از خدمات کتابخانه و اطلاعیههای دانشگاه در دوره موردنظر پیگیری کنید.
دسترسی به دانشگاه باقرالعلوم چگونه بر انتخاب آن اثر میگذارد؟
مبدأ شما، زمان حرکت و وسیله نقلیه زمان رفتوآمد به پردیسان را تعیین میکنند. خط ۴۲ و مسیر سریعالسیر پردیسان به حرم، گزینههای حملونقل قابل بررسی هستند.
آموزشهای مرتبط در فرادرس
دانشگاههای مرتبط و نزدیک
برای مقایسه، میتوانید دانشگاه باقرالعلوم را در کنار دانشگاههای زیر بررسی کنید.